Leeractiviteit: kritisch denken met AI

Leeractiviteit: kritisch denken met AI

Titel
Van AI antwoord naar onderbouwd oordeel

Doel van de leeractiviteit
Deelnemers leren dat een AI antwoord niet automatisch betrouwbaar, volledig of bruikbaar is. Zij oefenen met het beoordelen, controleren en verbeteren van AI output aan de hand van bronkritiek, feitencontrole, perspectiefcontrole en eigen professionele afweging.

Leeruitkomst
De deelnemer kan GenAI output kritisch beoordelen op relevantie, controleerbaarheid, feitelijke juistheid, perspectieven en eigen verantwoordelijkheid, en kan de uiteindelijke keuze onderbouwen met betrouwbare bronnen.

Bronnen
EduSources EduSources. (z.d.). Checklist beoordelen GenAI-content. Geraadpleegd op 18 mei 2026, van https://edusources.nl/materials/f80b8d39-1dad-4c04-954b-831c15d14117/checklist-beoordelen-genai-content
Hogeschool Rotterdam Hogeschool Rotterdam. (z.d.). CRAAP-scoreformulier. Geraadpleegd op 18 mei 2026, van https://www.hogeschoolrotterdam.nl/globalassets/bibliotheek/download/nl/craap-scoreformulier-nl.pdf 

Werkvorm

Werkvorm
Kritische AI review in drie rondes

Duur
Ongeveer 90 minuten.

Groepsvorm
Deelnemers werken in tweetallen of drietallen.

Benodigdheden
Een GenAI tool, toegang tot online bronnen, het CRAAP scoreformulier en de checklist voor het beoordelen van GenAI content.

Opbouw van de les

Stap 1: AI output genereren
De docent geeft een inhoudelijke vraag, bijvoorbeeld: "Wat zijn de belangrijkste voordelen en risico’s van het gebruik van AI in het hoger onderwijs?Deelnemers stellen deze vraag aan een GenAI tool. Ze mogen zelf een prompt formuleren, maar moeten deze bewaren.

Stap 2: Eerste beoordeling van de AI output
Deelnemers beoordelen het AI antwoord met de checklist voor GenAI content. Zij beantwoorden minimaal de volgende vragen:

1. Geeft het AI antwoord echt antwoord op de vraag?

2. Gaat het diep genoeg in op het onderwerp?

3. Zijn de genoemde feiten, cijfers, namen en gebeurtenissen controleerbaar?

4. Worden bronnen genoemd?

5. Komen de beweringen overeen met wat in de bronnen staat?

6. Ontbreken er perspectieven?

7. Welke onderdelen zouden zij wel, niet of alleen aangepast overnemen?

Stap 3: Bronnen zoeken en beoordelen
Deelnemers zoeken minimaal drie externe bronnen die relevant zijn voor het onderwerp. Per bron vullen zij verkort de CRAAP test in:

1. Currency
   Is de bron actueel genoeg?

2. Relevance
   Sluit de bron aan bij de vraag?

3. Authority
   Is de auteur, organisatie of uitgever deskundig?

4. Accuracy
   Wordt de informatie onderbouwd met bewijs en andere bronnen?

5. Purpose
   Is het doel informeren, overtuigen, verkopen of iets anders?

Stap 4: Feitencheck en perspectiefcheck
Deelnemers vergelijken de AI output met hun bronnen. Ze markeren:

Correcteclaims
Beweringen die overeenkomen met betrouwbare bronnen.

Twijfelachtige claims
Beweringen die niet goed onderbouwd zijn, te algemeen zijn of bronverwijzing missen.

Onjuiste claims
Beweringen die niet overeenkomen met de geraadpleegde bronnen.

Ontbrekende perspectieven
Bijvoorbeeld perspectieven van deelnemers, docenten, instellingen, wetgeving, privacy, toegankelijkheid of beroepspraktijk.

Stap 5: Verbeterde versie maken
Deelnemers herschrijven het AI antwoord tot een eigen, onderbouwde tekst van ongeveer 500 woorden. In die tekst moeten zij:

1. De oorspronkelijke AI output verbeteren.

2. Minimaal drie betrouwbare bronnen gebruiken.

3. Bronverwijzingen opnemen.

4. Minimaal twee perspectieven verwerken.

5. Uitleggen welke AI onderdelen zij hebben aangepast, verwijderd of aangevuld.

Opdracht voor deelnemers

Opdracht: beoordeel en verbeter een AI antwoord

Je gebruikt GenAI om een eerste antwoord te laten maken op een inhoudelijke vraag. Daarna controleer je dit antwoord kritisch. Je onderzoekt of het antwoord relevant, betrouwbaar, controleerbaar, feitelijk juist en volledig genoeg is. Vervolgens herschrijf je het antwoord tot een eigen onderbouwde tekst.

In te leveren producten

1. Prompt en AI output
Lever de prompt in die je hebt gebruikt en de volledige AI output die je hebt gekregen.

2. Beoordeling van de AI output
Beoordeel de AI output met de checklist GenAI content. Bespreek in minimaal 300 woorden:

1. Of het antwoord relevant is.

2. Of het antwoord controleerbaar is.

3. Of de feiten kloppen.

4. Of er meerdere perspectieven aanwezig zijn.

5. Of je de output als basis zou gebruiken en waarom.

3. Bronbeoordeling met CRAAP
Kies minimaal drie bronnen. Beoordeel elke bron met de CRAAP criteria. Geef per criterium een score van 1 tot 10 en licht kort toe waarom je die score geeft.

4. Verbeterde eindtekst
Schrijf een verbeterde tekst van ongeveer 500 woorden waarin je de oorspronkelijke vraag beantwoordt. Gebruik betrouwbare bronnen en verwerk meerdere perspectieven.

5. Reflectie
Schrijf een korte reflectie van ongeveer 200 woorden. Beantwoord daarin:

1. Wat nam je eerst aan van de AI output dat later genuanceerd of onjuist bleek?

2. Welke bron vond je het meest betrouwbaar en waarom?

3. Welke keuze heb je zelf gemaakt in de eindtekst?

4. Wat heb je geleerd over kritisch denken met AI?

Beoordelingscriteria

Voldoende niveau
De deelnemer gebruikt GenAI zichtbaar als hulpmiddel, maar neemt de output niet kritiekloos over. De deelnemer controleert de inhoud met meerdere bronnen, beoordeelt bronnen met de CRAAP criteria, verbetert feitelijke of inhoudelijke tekortkomingen en maakt duidelijk welke eigen keuzes zijn gemaakt.

Goed niveau
De deelnemer laat zien dat AI output systematisch is onderzocht. De deelnemer maakt onderscheid tussen correcte, twijfelachtige en onjuiste claims, verwerkt meerdere perspectieven, gebruikt betrouwbare bronnen en onderbouwt duidelijk waarom bepaalde informatie wel of niet is overgenomen.

Onvoldoende niveau
De deelnemer neemt AI output grotendeels over zonder controle, gebruikt geen betrouwbare bronnen, beoordeelt bronnen onvoldoende kritisch of kan niet uitleggen welke eigen keuzes zijn gemaakt.

Korte variant voor in een les

Laat deelnemers één AI antwoord genereren op een stelling, bijvoorbeeld:

AI maakt deelnemers minder kritisch.

Daarna moeten ze in 30 minuten drie dingen doen:

1. Eén claim uit het AI antwoord controleren met een betrouwbare bron.

2. Eén ontbrekend perspectief toevoegen.

3. Eén alinea herschrijven zodat deze beter onderbouwd en genuanceerder is.

Daarna bespreken deelnemers klassikaal welke fouten, aannames of eenzijdigheden zij in de AI output vonden.